Al ruim 100 jaar de veelzijdige aannemer uit Eastermar!

restauratie

De kerk van Wyns (± 1200) wordt slechts één maal per maand gebruikt voor kerkdiensten. Verder doet het gebouw dienst als trouwlocatie en zijn er regelmatig concerten en optredens. Het kerkgebouw en begraafplaats zijn sinds 2013 eigendom van de Stichting de Kulturele Tsjerke Wyns.

De kerktoren echter is eigendom van Stichting Behoud Monumenten gemeente Tytsjerksteradiel.  Deze stichting was onze opdrachtgever met het verzoek om een aantal restauratiewerkzaamheden aan deze toren te verrichten.  

Zoals wel vaker voorkomt waren een aantal balkkoppen aangetast door houtrot. Deze stukken zijn door onze restauratietimmermannen vervangen en met een sterke houtlas weer verbonden met de rest van de balk. Verder is het metsel- en voegwerk nagekeken, dakpannen vastgezet en alle muurankers zijn weer als nieuw.

Wat het uurwerk betreft zijn de draaiende delen gerestaureerd en is de uurwerkplaat opnieuw geschilderd. Ook de houtconstructie, waarin het uurwerk is gemonteerd, is door ons aangepakt.

IMG5274-01
IMG5268-01
IMG5288-01
IMG5295-01
IMG5297-01
IMG5300-01
IMG5302-01
IMG5303-01

 

Nu we bouwkundig klaar zijn met de toren en alles weer opgeruimd is, kan verder gegaan worden de volgende fase. Alle balken worden nl. geïnjecteerd om verdere aantasting door knaagkevers tegen te gaan. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een uniek lagedruksysteem. Deze nieuwe methode is ontwikkeld door Hoekstra Bedrijfshygiëne. Groot voordeel is dat men geen grote gaten meer hoeft te boren maar dat slechts kleine gaatjes van 4 mm nodig zijn om het hout te injecteren. Zo blijft het hout min of meer onbeschadigd. 

injecteren1
injecteren2
injecteren3
injecteren4

Een voorbeeld van een wat kleinere restauratie dan een compleet kerkgebouw is de restauratie van een preekstoel en dan vooral de verankering aan de muur. De draagbalk bleek namelijk verrot en het geheel hing flink uit het lood. Voor dit project moest de preekstoel volledig uitelkaar gehaald worden. Een nieuwe eikenhouten draagbalk werd in de kerkmuur verankerd waarna we de preekstoel weer in elkaar konden zetten en opbouwen.
Aardig om te melden dat we in eigen werkplaats een nieuwe knop voor de trapspil hebben gemaakt.

IMG1141
IMG1142
IMG1148
IMG1151
IMG1145
IMG1150
IMG1152

Voorjaar 2015

De restauratie van de voormalige pastorie van Eastermar is een interessant restauratieproject. De pastoriewoning uit 1875 op it Heechsân (Eastermar) is een rijksmonument, gebouwd in de Eclectische stijl. Hieronder ziet u een aantal foto's bij de start van het project. Duidelijk is te zien dat het verstandig is dat e.e.a. aangepakt wordt.

Wat was het plan?
Exterieur
Stucadoorswerk: losse stukken en verf verwijderen (m.b.v. gritstralen) en daarna herstellen. Goten: zinkwerk vervangen. Kozijnwerk waar nodig herstellen. Het metsel- en voegwerk nakijken en waar nodig ook herstellen. De dakkapel aan de voorzijde van het pand terugbrengen in de oude, originele staat. Het mastiek op het platte dak vervangen. Tevens vier nieuwe schoorstenen plaatsen in de originele staat.
Interieur
Onze grootste aandacht gaat uit naar de kapconstructie. Waar nodig zullen in deze constructie de balkkoppen, muurplaten en delen van het dakbeschot vervangen. Ook de blinde muurankers vernieuwen. Aan het eind van het project krijgt de pastoriewoning een schilderbeurt waarbij Keim verf wordt toegepast. Keim verf is op basis van natuurlijke grondstoffen.

IMG1137-01
IMG1132-01
IMG1145-01
IMG1138-01
IMG1148-01
IMG1156-01
IMG1171-01

De restauratie van de kapconstructie en zolderbalken is een prachtige uitdaging voor onze restauratietimmermannen.
Daar ook het plafond onder het monument valt kunnen wij niet op de gebruikelijke manier stutten. En dat is wel nodig om de aangetaste balkkoppen te vervangen. Met de nodige vindingrijkheid hebben we dit toch voor elkaar gekregen door o.a. met tijdelijke muurankers te werken.
Wanneer het nog mogelijk is worden de bestaande muurankers gerestaureerd en anders vervangen.

Op de foto's is te zien dat we gebruik maken van haaklas - en liblas verbindingen; traditionele - en sterke manieren om twee balken met elkaar te verbinden.

Verder zijn op de foto's te zien dat we al een eind zijn gevorderd om het traditionele stucwerk buitenom te herstellen. U ziet bijv. hoe één van de sierlijke hoekornamenten weer in oude glorie is hersteld.

IMG1137-01
IMG1132-01
IMG1145-01
IMG1138-01
IMG1148-01
IMG1156-01
IMG1171-01

De steigers zijn verwijderd en is het klassieke profiel van het authentieke pand zichtbaar. Een prachtig resultaat.

IMG3658-01
IMG3611-01
IMG3616-01
IMG3617-01
IMG3604-01
IMG3623-01
IMG3624-01
IMG3628-01
IMG3630-01
IMG3634-01

 

 

November 2014

Als je het woord tsjerk/kerk in je plaatsnaam hebt staan, dan moet het betreffende gebouw er natuurlijk wel representatief uitzien. Het kerkgebouw van Ryptsjerk (1757) heeft twee eigenaren; de toren is in bezit van de gemeente Tytsjerksteradiel, het schip is in handen van de Protestantse gemeente van Ryptsjerk. Van de gezamenlijke eigenaren kreeg Bouwbedrijf Swart de opdracht om groot onderhoud te plegen aan de buitenkant van het gebouw en de draagbalken binnen in de toren.

Een karwei waar we al onze ambachtelijke vakkennis goed voor kunnen gebruiken, is het vervangen of 'aanlassen' van een aantal balken in die toren. Het zijn meestal de koppen van de balken die verrot of slecht zijn, terwijl het middendeel dan nog in prima staat is. Zo'n balk hoeft dan slechts gedeeltelijk vervangen te worden. Het overgebleven stuk wordt aan beide kanten met een schuine haaklas verbonden met de nieuwe balken. Op die manier ontstaat er weer een sterk geheel. Op de foto’s kunt u de nieuwe balken zien. Deze liggen klaar in onze werkplaats om straks in de toren verwerkt te worden.

Verder wordt alles rondom nagekeken en, waar nodig, vervangen of opgeknapt. Zo hebben we ook een aantal muurankers verwijderd. Deze worden, nadat ze zijn schoongemaakt, geschoopeerd (een behandeling tegen roest) en voorzien van etsende primer, weer netjes op de oorspronkelijke plek teruggeplaatst. Al het loodwerk, het metselwerk en de goten wordt gecontroleerd, hersteld of vernieuwd. Een tijdrovende klus is het vinden van de juiste, oude bakstenen. Deze hebben we nodig om de scheuren in de muren op te knappen. Soms zoeken we het hele land af om de juiste stenen te vinden!

Vakkennis is ook nodig om het dak uit te vlakken op de plekken waar in de loop der tijd golven in het dak zijn ontstaan, veroorzaakt door te zwakke gordingen. Nu de gordingen verstevigd zijn en hier en daar het beschot vernieuwd is, is het dak weer helemaal strak en vlak. Als straks alle leien gelegd zijn kan het dak er weer jaren tegen.
Als laatste handeling zal het kerkgebouw aan de buitenkant worden geschilderd.

Wanneer straks alle bouw- en beschermmaterialen verwijderd zijn, zal de kerk van Ryptsjerk weer een plaatje zijn om naar te kijken. Opnieuw een prachtige klus in de reeks kerken die we al hebben mogen opknappen en restaureren.

Groot onderhoud kerkgebouw Ryptsjerk
Maatwerk nieuwe balken
Maatwerk nieuwe balken, klaar om in de toren verder verwerkt te worden
De nieuwe balken worden in onze eigen werkplaats van te voren op maat gemaakt
Op kleur en soort uitgezochte bakstenen om gescheurd metselwerk te herstellen
De toren in de steigers
Dakherstel kerkgebouw Ryptsjerk
Het dak wordt voorzien van nieuwe leien, de haak is een ladderhaak
Het dak wordt voorzien van nieuwe leien
Het dak wordt voorzien van nieuwe leien

Voorjaar 2014

We zijn al weer met een prachtig restauratieproject bezig. Deze keer is het de Protestantse Kerk Opsterland Noord in Ureterp.

Het gebouw, de Sint Petruskerk, is gebouwd omstreeks 1250 en is één van de oudste gebouwen in de omgeving. De toren heeft geen fundering maar staat rechtstreeks op een dekzandrug. De dikke muren zorgen er voor dat e.e.a. niet verzakt.
Oorspronkelijk zijn er Friese kloostermoppen gebruikt om de kerk te bouwen. Later zijn de muren met waalstenen vernieuwd maar in de zuidmuur zijn de oude kloostermoppen nog terug te vinden.

De opdracht is omvangrijk want het gehele interieur van de kerk wordt vernieuwd op het orgel (1904) en de preekstoel (17e eeuw) na. De oude vloer is gesloopt. Er wordt een nieuwe eikenhouten vloer gelegd en langs de muren wordt een lambrisering aangebracht met daarin de convectoren voor de verwarming weggewerkt. In de rest van het gebouw komen nieuwe radiatoren en leidingen.
De toiletgroep en consistorie worden compleet vernieuwd met o.a. een invalidentoilet en keuken.

Zodra de werkzaamheden klaar zijn wordt het interieur geheel geschilderd.
De buitenkant van het kerkgebouw krijgt ook de nodige aandacht. De goten worden hier en daar hersteld of vernieuwd. Alle roestige muurankers worden vernieuwd en waar nodig opnieuw gefundeerd in de muur.
Zoals u op de foto’s kunt zien treffen wij de nodige beschermingsmaatregelen om bijv. de oude graven, die dicht langs het pad naar de ingang staan, niet te beschadigen.

img 6891-01img 6892-01img 6897-01img 6904-01img 6906-01img 6911-01img 6916-01img 6932-01img 6936-01

Aardig om te vermelden zijn de volgende details:

Luchtroosters; Om luchtcirculatie onder de nieuwe houten vloer te creëren waren er luchtroosters nodig. Dit kunnen uiteraard geen moderne roostertjes zijn. We hebben uit gietijzer naar oud model luchtroosters laten maken en deze op een dergelijke manier geplaatst dat het net lijkt of hebben ze er altijd zo gezeten. Om de luchtgaten te realiseren moest er door de muur van den kerk geboord worden; geen gemakkelijke klus want de muren zijn anderhalve meter dik!

Herenbanken.
Een aantal van de oude herenbanken waren niet meer bruikbaar. We hebben het zo opgelost door de nog bruikbare banken rechts (als je in de kerk binnenkomt) te plaatsen en een kopie van deze banken te maken voor de linkerkant. De kopie herenbanken zijn gemaakt van andere houten kerkbanken die niet meer gebruikt werden. Tot en met het hang- en sluitwerk van de deurtjes en de fraaie sierknoppen is alles precies nagemaakt.

Lichtplan
Een systeem van spots en lampen zorgt er voor dat details van het interieur van de kerk prachtig uitkomen.

De foto’s van het uiteindelijke resultaat spreken voor zich…

img8388-01
img8383-01
img8386-01
img8384-01
img8317-01
img8326-01
img8328-01
img8330-01
img8332-01
img8335-01